یکی از مهمترین عوامل زیان آور در محیط کار صدا می باشد. آیا با الزامات تعیین شده برای سنجش سر و صدا در محیط کار آشنا می باشید ؟

حدود مجاز مواجهه شغلی با عوامل زیان آور فیزیکی

مقادیر حد مجاز مواجهه شغلی با عوامل فیزیکی نیز همانند سایر حدود تعیین می شود که اگر تقریباً کلیه شاغلین سالم روزانه و به طور مکرر در مواجهه با آن قرار گیرند آثار نامطلوب قابل توجهی بر سلامت آنان ظاهر نگردد. طبعا این مقادیر بیان کننده مرز قطعی سلامت و خطر نمیباشد. اعداد اعلام شده به عنوان حد مجاز مواجهه شغلی برای یک عامل فیزیکی تدوین شده است و در صورتی که فرد به طور همزمان با سایر عوامل فیزیکی یا حتی شیمیایی تشدید کننده اثرات این عوامل مواجهه داشته باشد، حد مجاز به حد مراقبت (اقدام) کاهش پیدا میکند.

حدود مراقبت یا اقدام

منظور مقادیری است که مراقبتهای پیشگیرانه و احتیاطی در مواجهه با عامل زیان آور شروع گردد. این مراقبتها شامل تدابیر مدیریتی، پزشکی، فنی و حفاظت فردی میباشد تا از صدمات ناشی از مواجهه افراد حساس و مواجهه های توأم با عوامل تشدید کننده جلوگیری شود.

حد مجاز مواجهه شغلی با صدا

مقادیر حد مجاز مواجهه شغلی با صدا و مدت مواجهه با آن به شرایطی اشاره دارد که چنانچه شاغلین به طور مکرر در مواجهه با این مقادیر قرار گیرند آثار نامطلوب در توانایی شنیداری و درک محاوره ی طبیعی آنان ظاهر نشود.

در گذشته اختلال شنوایی در درک مکالمات به حدی اطلاق میشد که متوسط حد آستانه شنوایی از  25 dB در فرکانسهای  500 و  1000 و 2000 هرتز تجاوز نماید . در آخرین ویرایش کتاب حدود مجاز مواجهه شغلی مقادیر ارائه شده برای پیشگیری از افت شنوایی به محدوده فرکانسهای بالاتر مانند  3000 و  4000 هرتز نیز گسترش یافته است. لذا مقادیر حد مجاز مواجهه شغلی می بایست میانه جامعه شاغلین را در مقابل افت شنوایی ناشی از صدا (NIHL) در حد  2 دسیبل در فرکانسهای  3000 ، 2000 ، 1000 ، 500 و 4000 هرتز پس از  40 سال مواجهه شغلی با صدا محافظت نماید.

مقادیر حد مجاز مواجهه شغلی به عنوان راهنما برای کنترل مواجهه با صدا مورد استفاده قرار می گیرد و با توجه به حساسیت متفاوت افراد نباید به عنوان مرز حقیقی بین حد ایمنی و خطر تلقی گردد. باید تأکید نمود که مقادیر حد مواجهه شغلی، همه شاغلین را در برابر اثرات نامطلوب مواجهه با صدا محافظت نمی نماید و برای افرادی که مواجهه بیش از حدود تعین شده در این کتابچه دارند می بایست مراقبتهای پزشکی انجام گردد و برای کلیه شاغلینی که مواجهه آنها بیش از حد مراقبت (اقدام) است سایر اقدامات پیشگیرانه حفاظت شنوایی نیز باید انجام گردد.
بر اساس جدول شماره  1حد مجاز مواجهه شغلی با صدا، بر مبنای تراز معادل فشار صوت برای 8 ساعت کار روزانه برابر با dB 85 در شبکه A است. در صورتیکه کارگر طی شیفت کاری 8ساعته در مواجهه با صدای بیش از حد توصیه شده قرار گیرد می بایست اقدامات کنترلی مدیریتی و فنی جهت کاهش مواجهه با صدا در محیط کار اجرا گردد. علاوه بر این حد مراقبت (اقدام) صدا برای شروع برنامه حفاظت شنوایی HCP برای  8 ساعت کار روزانه برابر با  82 dBA تعیین شده است.

الزامات سنجش صدا

مهمترین گام در آغاز برنامه اندازه گیری صدا تعیین هدف می باشد باید تعیین شود که این سنجش برای چه نوع هدفی است. هدف می تواند سنجش صدا محیطی، صنعتی، فردی و .... باشد.

  • گام بعدی استفاده از دستگاه سنجش صدا با قابلیت تنظیم در شبکه فرکانس A می باشد.
  • برای محیط های کارگاهی که ایستگاه های صدا در حد مراقبت ( 82 دسی بل ) می باشند باید آنالیز فرکانس توسط دستگاه صداسنج های پیشرفته در شبکه C انجام شود.
  • قبل از سنجش صدا باید حتما در محیطی آرام کالیبراسیون دستگاه صورت پذیرد.
  • بعد از ایستگاه بندی کارگاه مطابق با الزامات ( به عنوان مثال در کارگاه های بین 851 تا 1000 متر مربع کارگاه باید به ابعاد 5*5 تقسیم شود ) باید با قرار گیری در مرکز هر ایستگاه به مدت 30 ثانیه leq سنجیده شود.
  • ضروری است در تمام مراکز ایستگاه ها میکروفن صداسنج در یک جهت باشد.
  • اندازه گیری صدا فقط در محیط باید صورت بگیرد که در غربالگری اولیه عددی بالای 72.5 دسی بل دارد.
  • در درج گزارش آلاینده سنجی باید به مواردی مانند نوع صدا، جنس مصالح ساختمانی، مدت زمان شیفت کاری و .... توجه شود.
  • سنجش فردی باید صرفا در محل تردد و توقف کارگر و در ناحیه شنوایی صورت گیرد.
  • در صورت انجام آنالیز فرکانس با هدف کنترلی، آنالیز باید با پهنای باند یک سوم یا یک دهم اکتاو باند صورت پذیرد.

شدت یا بلندی صدا بر چه اساسی اندازه گیری می شود ؟

متاسفانه به کرات دیده شده است صرفا جهت انجام سنجش عوامل زیان آور کار، سنجش صدا در کارگاه های انجام می شود که نیازی به این امر وجود ندارد. حال باید قبل از انجام سنجش با انجام غربالگری می توان علاوه بر صرفه جویی در زمان در هزینه ها نیز به صورت چشمگیر صرفه جویی کرد.

در روش غربالگری كارگاههايی كه مشكل آلودگی صدا ندارند به راحتی و با يك الگوی علمي از بقيه جدا مي‏ شوند. براي ساير كارگاهها با توجه به نمره آلودگی صدا حاصل از بازرسي اوليه توسط فرم غربالگری، برنامه ‏ريزی  لازم برای بررسی بيشتر انجام می ‏گردد. برخی نکات مهم در غربالگری عبارتند از

1-  فرم غربالگری در كارگاهها برای شناسايی عامل زيان آور صدا می ‏باشد.

2- تكميل كننده اين فرم بايد دارای شنوايی سالم بوده و سابقه بيماری های گوش يا مواجهه حاد با صدا نداشته باشد.

3 – تکمیل این فرم تنها جهت اولویت بندی کارگاهها از نقطه نظر صدا بوده و جایگزینی برای سنجش دقیق دستگاهی جهت اظهارنظرهای کارشناسی نمی باشد..

4- تست مكالمه در محل بيشترين تردد يا توقف كارگران، در فاصله يك متری بايد با استفاده از يك جمله مرتبط با كار و بدون استفاده از لب خوانی انجام گردد و فرد مخاطب نيز بايد از شنوايی سالم برخوردار باشد،

5- با توجه به اهمیت آیتم تست مکالمه در فاصله یک متری کسب حداکثر امتیاز این آیتم در کارگاههای کوچک می تواند نشانگر زیان آور بودن احتمالی عامل فیزیکی صدا در کارگاه مدنظر باشد.

دوزیمتری صدا

 دوزیمتری صدا دقیق ترین روش برای تعیین میزان تماس کارگر با صدا می باشد، البته در سنجش آن باید به نکات متعددی توجه نمود که مهمترین آن زمان سنجش صوت می باشد.در صورتي كه كارگر در يك ايستگاه مواجهه هشت ساعته با صدا از يك نوع (كوبه اي يا پيوسته ياتوام) را داشته باشد دوزيمتري كوتاه مدت انجام شود و به هشت ساعت تعميم داده و ثبت گردد مشروط به اين كه صدای مداخله ای و صداي ساير دستگاه های جانبی بر روی صدای دستگاه مورد نظر تأثير نداشته باشد. در صورتی كه كارگر در يك يا چند ايستگاه كاری در زمان های نامشخص با تراز فشار صوت متفاوت مواجهه داشته باشد دوزيمتري هشت ساعته بايدثبت گردد.

دانلود فرم غربالگری صدا

شایان ذکر است الزامات بیان شده تنها برخی از مهمترین الزامات بودند برای مطالعه کامل الزامات صدا پیشنهاد می کنم، ویرایش پنجم کتاب حدود مجاز مواجهه شغلی سال 1400 را مطالعه نمایید .